Zelf een zuurdesemstarter maken? Ik ga je er vandaag alles over vertellen hoe je dat doet, wat je nodig hebt, wat het is en het allerbelangrijkste: dat alles op een zo eenvoudig mogelijke manier.
Is het opstarten van een zuurdesemstarter moeilijk?
Een van de meest gestelde vragen die ik regelmatig krijg: is het moeilijk? Nee, dat is het zeker niet. Laat ik daarmee beginnen. Je hebt voor het opstarten van een zuurdesemstarter slechts een paar minuutjes per dag nodig en wat geduld.
ZuurdesemstarterEen zuurdesemstarter maken is echt niet moeilijk. Je zult er zoveel plezier van hebben. Ik tover er regelmatig de lekkerste broden en broodjes mee uit de oven en vertel je graag al mijn tips & trucs.
Kook ze! Eef
Wat het ‘moeilijk’ maakt is, denk ik, de overdaad aan informatie die er online te vinden is en het feit dat er heel veel verschillende manieren zijn om een starter te beginnen.
Als ik je om te beginnen alvast één advies mag geven: ga voor één methode (of dat nu die van mij of iemand anders is) en blijf daar bij. Volg die op, ga niet dingen combineren of halverwege ander bloem gebruiken, want juist dat kan ervoor zorgen dat je langer bezig bent of dat je starter mislukt.
Wat is een zuurdesemstarter?
Een zuurdesemstarter is qua werking vergelijkbaar met commerciële (gedroogde) gist (zo’n zakje van Dr. Oetker weet je wel), het zorgt ervoor dat je deeg rijst. Met een zuurdesemstarter rijst het dankzij het fermentatieproces.
Een zuurdesemstarter is niets meer en niets minder dan bloem of meel met water wat is gaan fermenteren door de van nature aanwezige gisten en bacteriën. Het kost tijd om dat proces in werking te zetten en daardoor duurt het opstarten van een zuurdesemstarter vaak minimaal een week, soms zelfs langer.
Het brood bakken zelf duurt ook langer want je voegt de starter toe aan deeg voor zuurdesembrood waardoor het deeg van brood gaat fermenteren en rijzen.
Omdat een starter van zichzelf ook bestaat uit meel/ bloem en water zijn de recepten voor zuurdesembrood vaak anders dan bij broden met ‘gewone’ gedroogde gist. Dat is dus omdat de starter een deel van de meel/ bloem en het vocht vervangt.
Wat heb je nodig voor het opstarten van een zuurdesemstarter?
Meel/bloem, water en een potje (liefst met schroefdop). Verder is het handig om een elastiekje te hebben en verder niets. Nou ja, wat geduld dus want het duurt even voor een zuurdesemstarter sterk en actief is. Hij moet immers fermenteren om lekker luchtig en bubbelig te worden, dat zorgt er weer voor dat je brood gaat rijzen.
Ik heb al meerdere keren een starter opgestart en gemiddeld duurt het bij mij een week soms zelf 2 tot 3 weken. Laat je daar niet door afschrikken, als hij eenmaal sterk en actief is kun je los 😉 .
Welke bloem gebruik je voor een zuurdesemstarter?
Ik maak mijn zuurdesemstarter altijd op basis van tarwebloem en water. In de verhouding 1:1:1. Dat wil zeggen gelijke delen water, tarwebloem en starter. Hier kom ik zo nog even op terug in het schema om een zuurdesemstarter op te starten.
De reden dat ik tarwebloem gebruik is omdat ik het liefst broden maak die (grotendeels) uit tarwebloem bestaan. Je kunt ook rogge of volkorenmeel gebruiken om je starter op te starten, dat is vaak sneller, maar dan zit je echt gebonden aan uitsluitend rogge of volkorenmeel. Terwijl je met een starter op basis van tarwebloem, waarbij brood voor een groot deel uit tarwebloem bestaat, best wat volkorenmeel of rogge kunt toevoegen (zoals ik bij bovenstaand broodje heb gedaan, hierdoor blijft het brood luchtig en heb je toch de vezels van volkoren).
Een zuurdesemstarter op basis van tarwebloem is dus breder inzetbaar, ook voor zoete(re) broden, ciabatta, pannenkoeken en meer. Want je kunt veel meer met je starter dan alleen zo’n ambachtelijk zuurdesembrood bakken kan ik je alvast verklappen 😉 . Het is namelijk gewoon gist en je kunt het dus eigenlijk gebruiken voor alles waarvoor je ook gist gebruikt of kunt gebruiken. Ik gebruik het liefst biologische tarwebloem met een proteïne van het liefst 11-12%.
Wat heb je nodig voor een zuurdesemstarter?
Goed nieuws: de meeste van deze ‘benodigdheden’ heb je waarschijnlijk wel in huis:
- Een (klein) glazen potje met een schroefdop (kan natuurlijk ook een oud jam/olijven potje zijn)
- Een elastiek
- Keukenweegschaal
- Tarwebloem (deze heb ik eerder gebruik voor mijn starter)
En water, gewoon kraanwater dus die tel ik even niet mee met de ‘lijst der benodigdheden voor een zuurdesemstarter’. Verder heb je ook wat warmte nodig om het fermentatieproces te bespoedigen. Dus zoek een warme plek uit in huis, maar niet direct boven de kachel of open haard.
Pas als je starter sterk genoeg is en je wilt klassieke zuurdesembroden gaan bakken dan is het handig om bovenstaande dingen aan te schaffen zoals deze set bij bol.com. Dat zijn twee rijsmandjes waarin je het brood kunt rijzen in twee verschillende formaten, rond en ovaal, een deegschraper, mesje om je brood mee in te snijden. Dit is handig om te hebben en maakt je brood bakavonturen net wat makkelijker. Het is niet perse noodzakelijk. Er zijn ook alternatieven voor die je waarschijnlijk al wel in huis hebt zoals een heel scherp keukenmesje en een mengkom.
Ingrediënten
- 50 gram tarwebloem
- 50 gram water (lauwwarm (ca. 20-25 graden))
Ook handig:
- Glazen potje
- Elastiek
Zo maak je het (bereidingswijze)
- Dag 1: Om te beginnen meng je op dag 1, 50 gram tarwebloem en 50 gram lauwwarm water door elkaar. Doe het mengsel in een glazen potje, draai de schroefdop losjes dicht en plaats het elastiek ter hoogte van de bovenkant van het mengsel. Het elastiek verplaats je elke dag zodat je kunt zien of je starter actief wordt. Zet je starter op een warme plek in huis.
- Dag 2: Haal je starter uit het potje en weeg 50 gram starter af, de rest gooi je weg**. Voeg nu weer 50 gram tarwebloem toe en 50 gram lauwwarm water. Meng dat door elkaar, doe het in de pot, doe het elastiek er weer om en zet het weer op dezelfde plek terug.
- Dag 3 Р7: herhaal dag 2. Het kan zijn dat je starter nu omhoog komt en snel weer inzakt (daarvoor is het elastiekje zo handig). Hij is nu zeker nog niet klaar, maar er begint w̩l leven in je starter te komen. Het is ook niet erg als je bijvoorbeeld op dag 3 leven ziet en op dag 4 & 5 helemaal niets. Geduld!
- Dag 8: Als je merkt dat je starter nu dagelijks een paar uur na het voeden goed omhoog komt zou het kunnen dat je starter klaar is. Zo niet, dan ga je gewoon door met het herhalen van dag 2. Dit kan soms 1 week, 2 weken of langer duren.
- Dag 9: Verdubbeld je starter in hoeveelheid binnen 8 uur na de laatste voeding? Dan lijkt het erop dat je starter klaar is. Om hier zeker van te zijn doe je wat water in een kommetje en leg je daar een lepeltje starter op (niet de starter roeren voor je dit doet!). Blijft de starter drijven? Dan kun je aan de slag met je starter!
Labels/ merken in dit artikel kunnen onderdeel zijn van een betaalde samenwerking. Sommige links op deze pagina kunnen affiliate links zijn. Lees meer: disclaimer.
Veelgestelde vragen
Mijn zuurdesemstarter stinkt, wat moet ik doen?
Tijdens het opstarten van je zuurdesemstarter kan het zijn dat je starter wat zurig ruikt. Dit kan ook zijn bij een actieve starter, dan heeft hij honger. Een voeding zal hem goed doen en de geur weg laten gaan.
Mijn starter wordt maar niet actief?
Heb geduld, ik heb het al een paar keer gezegd, maar het kan soms wel 3 weken duren. Ben je in week 2 en gebeurt er niets? Probeer dan een kleiner potje en een andere, misschien iets warmere plek. Voed hem eventueel eens een dag of 2, elke dag 2 keer (’s morgens vroeg en ’s avond laat) om hem extra te stimuleren.
Wanneer begin je een zuurdesemstarter?
Je kunt vrijwel elk moment van het jaar een zuurdesemstarter beginnen. Zorg ervoor dat je in ieder geval een paar minuten tijd hebt elke dag rond hetzelfde tijdstip om de starter te voeden.
Ik raad je niet aan om een starter te beginnen tijdens een hittegolf (kans op schimmel en fruitvliegjes is dan het grootst) en niet tijdens hele strenge koude wintertijd waarbij het dik onder nul is omdat het dan vaak te warm in huis is of het best lang duurt voor je starter actief is.
Er zit schimmel op mijn starter, wat moet ik doen?
Schimmel kan helaas gebeuren. Het gebeurt niet vaak, maar is mij tijdens een hittegolf helaas ook weleens overkomen. Het enige wat je nu kunt doen is opnieuw beginnen. Om deze reden is het ook handig om, als je eenmaal een actieve starter hebt, een beetje in de koelkast te bewaren zodat je altijd een back-up hebt. Je kunt de starter prima een paar weken bewaren in de koelkast, voed hem dan ongeveer om de 2 a 3 weken. Er kan water op gaan liggen, zie onderstaande vraag.
Er ligt wat water op mijn starter, wat is dat?
Als je (donker) water op je starter hebt is dat een teken dat hij honger heeft. Voed je starter en het laagje water verdwijnt weer. Soms heeft je starter eerder voeding nodig dan die 24 uur. Er zijn momenten dat ik mijn starter bijvoorbeeld elke 12 uur voed omdat ik er druk mee aan het bakken ben en hem goed actief wil hebben. Het water hoef je niet weg te gooien, je kunt het gewoon mengen in je starter.
Hoe vaak voed je je starter?
Als je je starter aan het opstarten bent is dagelijks de standaard. Merk je nou dat het erg lang duurt en ben je al langer dan een week bezig zou je eens 2 leer per dag kunnen proberen. Zie ook ‘kan ik mijn starter vaker voeden op een dag’.
Kan ik mijn starter vaker voeden op een dag?
In de basis voed je je starter dagelijks, één keer per 24 uur. Maar als je starter eenmaal opgestart is kun je hem ook regelmatig 2 keer per dag voeden (vroeg in de ochtend en laat in de avond bijvoorbeeld). Dan wordt hij lekker actief. Je kunt er ook voor kiezen de voeding eerder te doen omdat je starter honger heeft (zie de vraag over water op mijn starter).
Waarom moet ik een deel van mijn starter weggooien?
Als je een starter aan het opzetten bent zul je elke keer een klein beetje moeten weggooien. Hier kun je niets mee, dit is geen discard waarmee je brood kunt bakken. Je bent immers nog in de opstartende fase en helaas hoort daarbij dat je een klein beetje moet weggooien. Ik weet dat veel mensen dit lastig vinden, eten weggooien, maar om een zuurdesemstarter op te zetten is dit onderdeel helaas wel onmisbaar.
Dankjewel voor deze duidelijke uitleg.
Het proces heeft hier een super start gemaakt.
Na dag 1 al groei te zien. Ik heb zojuist de starter terug gebracht naar 50 gram en weer 50 gram bloem en lauwwarm water toegevoegd. We gaan zien wat dag 2 gaat brengen.
Ik weet wel dat mijn vrouw jaloers toe lijkt, het is haar al meermaals niet gelukt.
We juichen je toe vanaf hier! Succes met je starter 🙂
Ik had een vraag maar zie deze niet meer in de reacties terug.
Ik ben op dag 4 en heb de instructies omgewisseld da 50 gr weggegooid ipv bewaard.
Kan ik nu gewoon verder op de juiste manier of moet ik opnieuw beginnen? Mijn starte rijst wel goed tot nu toe
Deze had ik net beantwoord, maar ik zal het nog eens doen voor de zekerheid: ik zou gewoon doorgaan met deze starter. Als hij het tot nu toe doet dan is er niks aan de hand 🙂
Fijne duidelijke uitleg. Vragen worden ook beantwoord.
Dank voor je reactie 🙂
Ik ben op dag 4 en de starter komt dagelijks goed omhoog ( zakt soms ook wel weer in in de nacht)
Nu zie ik dat ik ipv 50 gr bewaard, 50 gram weggedaan heb. Kan ik nu gewoon verder morgen met 50 gr bewaren? En dan voeden of moet ik opnieuw beginnen
Ja ik zou gewoon verder gaan, zo te horen heeft hij het vooralsnog naar z’n zin 🙂
Ik mis het stukje: aan de slag met je starter. Wat als mijn starter goed actief is. Wat is dan de volgende stap? Ik kan dit natuurlijk googlen maar in dit artikel staat dat je 1 methode moet volgen. Vandaar mijn vraag. Misschien lees ik eroverheen.
De volgende stap is brood bakken! Er staat een recept voor zuurdesem crackers en ciabatta’s op de website, er wordt nog gewerkt aan een groot brood recept. Je laat de starter verder lekker in de koelkast staan en ik raad aan om de avond/dag voor je hem wil gebruiken voor het bakken hem nog even te voeden. Dit doe je door 1:1 water en bloem toe te voegen.
Dank voor je duidelijke uitleg. En als ik dus een deel starter heb gebruikt voor get brood. Moet ik hem weer voeden?
Ja dat doe ik wel altijd direct, je kunt eventueel ook wachten tot je weer gaat bakken en dan de dag/avond er voor meer voeden!
Ja dat kan!.
Het is nu de 8e dag. De starter drijft niet in water. Overdag komt de starter zeker 2x zo hoog. In de ochtend is deze terug ingeploft tot het elastiekje.
Ik gebruik volkoren speltmeel.
Ik zou het nog even goed volhouden! Duurt soms wel 2 weken 🙂
Mijn starter is nu bijna 2 weken oud. Hij is actief als in er komen belletjes aan de oppervlakte, maar zeker nog niet klaar. Nu ga ik komende donderdag een paar daagjes weg, ben maandagavond weer terug, en kan dus mijn starter een paar dagen niet voeden. Hoe doe ik dat nu? Ik heb weleens gelezen dat je een starter dan in de koelkast kunt zetten, maar kan dat ook met een beginnende starter?
Je kunt hem prima even in de koelkast zetten! Daarna gewoon doorgaan, naarmate de temperatuur ook warmer wordt in huis gaat hij sneller rijzen.
Is 50 gram water hetzelfde als 50 ml? Ik vind het zo vreemd om water te wegen in plaats van te meten.
In dit geval is wegen beter zodat je zeker weten de juiste verhouding hebt!
3 dagen geleden ben ik begonnen met mijn zuurdesemstarter. Vanmorgen was ik de tijd vergeten en waren er al 4 uren verstreken na mijn standaard voedingstijd. Kan ik alsnog mijn starten voeden of kan ik beter overnieuw beginnen.
Ik zou hem zeker gewoon voeden, die paar uur maken misschien niet veel uit. Als hij niet wil groeien, dan is hij wellicht niet meer levend. In dat geval is opnieuw beginnen inderdaad nodig!
Ik heb hem gewoon gevoed, ondanks de paar uur verschil in voedingstijd en nu, een week later zie ik belletjes vormen. Hij leeft dus nog steeds. Ik heb nog geen verdubbeling gezien, maar ik heb geduld.
Kijk wat super! Blijven doorgaan!
Moet je hem elke keer afwegen naar 50 gram of niet???
Jazeker 🙂
Ik ben ondertussen al bijna 2 weken bezig met het voeden. Ik zie wel kleine bubbels maar nooit grote. Is dit normaal of is mijn starter dan niet goed? Daarnaast ruik ik een beetje alcohol, hoort dit zo?
Het kan zeker wel 2 weken duren. Als hij wat naar alcohol ruikt is het vaak dat ‘ie wat honger heeft, dus dat kan kloppen net voor het voeden.
Dank je wel voor je reactie, moet ik dan nog steeds 50g water, 50g bloem en 50g starter blijven voeden? Of moet ik nu al beginnen met de verhouding aanpassen? En als ik de verhouding gaat aanpassen, is het dan nog steeds na 24 uur voeden?
Yes, dezelfde verhoudingen aan blijven houden!
Goedeavond, ik heb zojuist getest of mijn starter drijft. Hij zakt even naar beneden en gaat die drijven. Dan langzaam druipt het soort van naar beneden. Is mijn starter dan klaar voor? Als die er klaar voor is, wat zijn dan de volgende stappen die ik moet doen? Verhouding bij voeding aanpassen of kan ik starten met groter hoeveelheden met zelfde ratio bloem, starter en water maken?
Het klinkt wel alsof hij er bijna klaar voor is! Misschien nog één keer voeden volgens het stappenplan, wanneer hij op de top van zijn fermentatie is (na ca. 6-8 uur) nog eens de watertest doen? Daarna kun je inderdaad met een zelfde ratio grotere hoeveelheden maken.
Kan het kwaad dat de starter ’s nachts bijvoorbeeld weer afkoelt? Wij hebben een warme veranda overdag maar ’s nachts koelt het weer af.
Het allerbeste is een redelijk constante temperatuur
Dank voor de heldere uitleg. Ik ben ook benieuwd hoeveel starter je gebruikt om brood te bakken
Hoi!
Ik ben mijn starter begonnen met volkoren bio tarwemeel, maar is het ook mogelijk dat ik nu, na 5 dagen, overstap naar tarwebloem? Of is dat slecht voor mijn starter?
Kan, maar het kan je wat vertraging opleveren dat hij iets langer duurt voordat hij actief wordt. Is niet erg, het duurt gewoon wat langer.
hi,
dank voor de heldere uitleg om een starter te maken… erg leuk om te doen! ben nu op dag 6 en zie dat de starter ong 1 cm boven het elastiekje uitkomt… dan weer 50-50-50. hoe hoog moet de starter gegroeid zijn om te weten dat het goed is? en hoeveel starter gebruik je dan om een brood te maken?
grt
etienne
Je kunt de drijftest doen, als je een beetje starter pakt en dat in een kommetje water doet: dan moet het blijven drijven. Het recept voor brood komt er nog aan!
Hoi hoi
Kan ik ook tarwe meel gebruiken om de starten met een starter maken?
Groetjes
Ja hoor!
Ik hoor het graag
We hebben gisteren al gereageerd dat dat kan, staat onder je eerste reactie 🙂
Ik zag het maar te laat excuus
Ik zie nu dat mijn starter op dag vier aan het groeien is nog niet verdubbeld maar het groeit! Toch wel een beetje trots! Want volgens mij gaat het dan de goede kant op!
Hoi Eef, ik heb een vraag over het voeden van de zuurdesem. Ik doe dit met volkoren meel, 50 gram meel en 50 gram lauwwarm water. Als ik dit meng is het echt heel dik, lijkt te dik (onhandelbaar). Kan het zijn dat ik wat meer water moet toevoegen, of hoort dit zo?
Volkorenmeel absorbeert wat meer vocht en zeker in het begin kan de starter wat onhandelbaar zijn, mocht je gevoel zeggen een beetje extra water toe te voegen kan dat, maar het moet niet te dun worden!
Hi Anna, bedankt voor je reactie. Nu ik het nog eens heel precies doorlees, zie ik dat ik bij het voeden de meel en het water direct met de 50 gram starter moet mengen. Dus niet eerst in een ander kommetje, maar de 3 delen direct door elkaar mengen. Begrijp ik dat goed?
Ja hoor, dat mag direct door elkaar. Je kunt ook eerst water/meel mengen en dan pas met de starter, dat maakt niet zoveel verschil. Maar voor het gemak zou ik gewoon alles in 1 keer mengen.
Hoi, mijn starter is klaar en ga ik ‘n deel gebruiken voor broodbakken. Hoe ga ik het restant in leven houden? Moet dat weer dagelijks gevoed worden?
Ja, je moet hem wel blijven voeden. Eventueel zet je hem in de koelkast en dat hoef je maar een enkele keer in de week te voeden.
Welk meel/bloem gebruik je? Als ik klik op de link , kom ik wel op ah uit, maar met een foutmelding
Gewoon tarwebloem 🙂
Hallo, ook ik ben enkele dagen terug begonnen met een poging om een zuurdesem starter te maken.
Nu ben ik op zoek naar recepten om brood hiervan te bakken. Misschien ligt het aan mij; maar ik vind enkel de focaccia recept! Heb je ook recepten voor gewone broden?
Alvast bedankt!
Dag Linda, wat leuk! Qua zuurdesem recepten hebben we nu alleen nog deze zuurdesem ciabatta’s, maar er wordt druk gewerkt aan mee brood recepten met desem. In de tussentijd kun je ook dit no knead bread proberen!
Hallo, ik ben 4 dagen bezig met een starter te maken.
Ik zie nog niet dat de massa boven t elastiekje uitkomt
Ik haal iedere dag 50 gram starter uit t potje ..maar jou dan wel weer over! Hierdoor lijkt t volume wel toe te nemen maar is niet zichtbaar
Het kan even duren, en met de koude temperaturen al helemaal. Je hoort de starter terug te wegen naar 50 gram, de rest doe je weg. Volgens mij doe je die stap verkeerd om, als ik het zo lees ;-).
Hoi!
Klopt het dat ik iedere dag 50 gram weggooi en 50 gram erbij doe? Het lijkt zo weinig wat er in de pot zit..
Groetjes Dana
Dag Dana, je hoort dagelijks 50 gram starter over te houden, de rest doe je weg. Dan doe je er vervolgens 50 water en 50 gram bloem bij, dit zorgt er voor dat je in die eerste week een stevige en gezonde starter ontwikkeld. Daarna hoef je dit niet meer dagelijks te doen, je kunt alle info ook vinden in het recept!
Zoals ik het begrijp gooi je dagelijks 50 gr starter weg, en voeg je 50 gr meel, plus 50 gr water toe. Dus elke dag groeit je starter 50 gram…klopt dat?
Nee toch?
Dag 1 heb je 100 gram en vanaf dag 2 dagelijks 150 gram: 50 g meel, 50 g water, 50 g starter
Yes, correct Annemarie! Je hoort inderdaad dagelijks 50 gram starter over te houden, de rest doe je weg. Dan doe je er vervolgens 50 water en 50 gram bloem bij, dit zorgt er voor dat je in die eerste week een stevige en gezonde starter ontwikkeld. Daarna hoef je dit niet meer dagelijks te doen, je kunt alle info ook vinden in het recept!
Hi!
Ik wil graag weer gaan een poging gaan doen om een zuurdesemstarter te maken, maar vooralsnog heb ik geen succes gehad. Ik had het idee dat mijn temperatuur vaak te laag is en dat de starter daardoor niet kan rijzen. Daardoor heb ik mijn starter te afgelopen keer in de oven gezet met een glas heet water ernaast om de temperatuur omhoog te krijgen. Echter heeft dit nog geen resultaat laten zien. Is er nog een andere tip die ik kan gebruiken om mijn starter warm te houden waardoor hij wel gaat rijzen?
Wellicht in de buurt van een verwarming? Het is vooral ook belangrijk dat het op een tochtvrije plek staat, dat zou in de oven wel moeten lukken. En geduld hebben, soms duurt het wel echt 1,5/2 weken voor er wat gebeurd
bij mijn schoondochter hielp het om flessenwater te gebruiken in plaats van kraanwater